Największy rozwój Europejskiego Funduszu Społecznego nastąpił w latach 90-tych - daleko idące reformy dotyczyły dwukrotnego zwiększenia środków jakimi dotychczas dysponował Fundusz oraz wykorzystywania ich w sposób bardziej skoncentrowany i zorientowany, aby promować spójność społeczną i gospodarczą we Wspólnocie.

W listopadzie 1997r. w Luksemburgu, w czasie nadzwyczajnego posiedzenia Rady Europejskiej poświeconego zwalczaniu bezrobocia, uzgodniono wspólną strategię, której celem była poprawa kształcenia zawodowego, pomoc w tworzeniu nowych przedsiębiorstw oraz poprawa dialogu pomiędzy pracodawcami i pracownikami. Uzgodnione plany dały podstawę do sformułowania Europejskiej Strategii Zatrudnienia. Strategia ta określa skalę działań państw członkowskich na rzecz pełnego zatrudnienia, poprawy jakości pracy, a także wzmocnienia spójności i integracji społecznej. Podejmowane działania zostały wzmocnione przez Radę Europejską w Lizbonie w marcu 2000 r. Przyjęta wówczas Strategia Lizbońska postawiła ambitny cel uczynienia z gospodarki Unii Europejskiej najbardziej konkurencyjnej i dynamicznie rozwijającej się gospodarki. Cel ten miał zostać zrealizowany w ciągu 10 lat poprzez systematyczne wprowadzanie nowych technologii, ułatwień w prowadzeniu działalności gospodarczej i wzrost zatrudnienia.